Çocuklar için güvenli internet: yaşa göre ebeveyn rehberi

Bugün çocuklar okuma yazmayı öğrenmeden önce tablet kullanmayı öğreniyor. İnternet onlar için hem bir oyun alanı hem de bir öğrenme aracı. Ebeveyn olarak amacımız çocuğu internetten uzak tutmak değil, onu interneti güvenle kullanabilecek bilgi ve alışkanlıklarla donatmak olmalı.

0–5 yaş: birlikte ve sınırlı kullanım

• Bu yaş grubunda ekranı mümkün olduğunca birlikte kullanın; içeriği beraber izleyip konuşun.
• Dünya Sağlık Örgütü, 2–4 yaş arası çocuklar için hareketsiz ekran süresinin günde bir saati geçmemesini, bir yaşından küçükler için ise hiç önerilmemesini tavsiye ediyor.
• Çocuklar için tasarlanmış, reklamsız ve kapalı içerik sunan uygulamaları tercih edin; otomatik oynatmayı kapatın.
• Cihazda uygulama içi satın almayı şifreye bağlayın.

6–9 yaş: ilk kurallar ve güvenli başlangıç sayfası

• Tarayıcının ana sayfasını güvenli aramanın her zaman açık olduğu bir arama motoru yapın.
• Bilgisayarı veya tableti ortak alanda (salon, mutfak) kullanmasını sağlayın.
• “Tanımadığın biri yazarsa, korktuğun ya da utandığın bir şey görürsen bana söyle; kızmayacağım” cümlesini sık sık tekrarlayın. Çocuğun ceza korkusu olmadan anlatabilmesi en güçlü korumadır.
• Oyunlardaki sohbet özelliklerini kapatın veya yalnızca arkadaş listesiyle sınırlayın.

10–13 yaş: sosyal medya kapısı

• Popüler sosyal medya platformlarının çoğu 13 yaşından küçük kullanıcıları kabul etmez. Bu sınırı birlikte konuşun ve nedenini açıklayın.
• İlk telefonla birlikte, cihazın ebeveyn denetimi özelliklerini (Android'de Google Family Link, iPhone'da Ekran Süresi) etkinleştirin.
• Kişisel bilgilerin (okul adı, ev adresi, konum, okul üniforması içeren fotoğraflar) neden paylaşılmaması gerektiğini anlatın.
• Siber zorbalık hakkında konuşun: zorbalığa uğrarsa da, başkasına yapıldığını görürse de ne yapacağını bilsin.

14 yaş ve üzeri: denetimden güvene

• Bu yaşta sıkı denetim çoğu zaman ters teper. Kuralları birlikte belirleyin ve gerekçelerini konuşun.
• Hesap güvenliği (güçlü şifre, iki adımlı doğrulama) ve gizlilik ayarlarını birlikte gözden geçirin.
• Dolandırıcılık mesajları, sahte çekilişler ve yasa dışı bahis tuzakları konusunda bilgilendirin.
• Gece cihazların yatak odası dışında şarj edilmesi gibi uyku düzenini koruyan aile kuralları belirleyin.

Her yaş için üç teknik önlem

1. Ağ düzeyi: İnternet servis sağlayıcınızın ücretsiz güvenli internet profillerini kullanın (nasıl yapılır?).
2. Cihaz düzeyi: Ebeveyn denetimi, uygulama yaş sınırları ve satın alma onayı.
3. Arama düzeyi: Güvenli aramanın kapatılamadığı bir arama motoru.

Endişelendiğiniz bir durum varsa

Çocuğunuzun internette istismar girişimiyle karşılaştığından şüpheleniyorsanız mesajları silmeyin; ekran görüntüsü alın ve en yakın emniyet birimine ya da Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 Sosyal Destek Hattı da çocuklarla ilgili ihbar ve danışmanlık için hizmet verir. Acil durumlarda 112'yi arayın. Yasa dışı içerikleri İhbar Web üzerinden bildirebilir, ebeveynlere yönelik ek kaynaklara Güvenli İnternet Merkezi sitesinden ulaşabilirsiniz.