Oltalama (phishing) dolandırıcılığı nasıl anlaşılır?

“Kargonuz adres eksikliği nedeniyle teslim edilemedi”, “e-Devlet hesabınıza tanımlanan iade ödemesini almak için tıklayın”, “Kartınız güvenlik nedeniyle bloke edildi”... Bu mesajların ortak noktası aciliyet hissi yaratmaları ve sizi bir bağlantıya tıklatmaya çalışmalarıdır. Dolandırıcılar SMS'i (smishing), e-postayı, sosyal medya mesajlarını ve telefon aramalarını (vishing) birlikte kullanır.

Sahte mesajı ele veren 7 işaret

1. Acele ettirme: “24 saat içinde”, “hemen”, “son uyarı” gibi ifadeler.
2. Kısaltılmış veya garip bağlantılar: Kurumun gerçek alan adı yerine benzer görünen adresler (örneğin harf değiştirilmiş ya da sonuna ek kelimeler eklenmiş alan adları).
3. Küçük tutarlı ödeme talepleri: “Gümrük ücreti”, “adres güncelleme bedeli” gibi birkaç liralık ödemeler kart bilgisini ele geçirmek için kullanılır.
4. Kişisel bilgi istemek: T.C. kimlik numarası, kart numarası, son kullanma tarihi, CVV veya SMS kodu.
5. Yazım ve dil hataları, bozuk Türkçe karakterler.
6. Beklenmedik kazanç vaatleri: çekiliş, iade, hibe, “tebrikler kazandınız”.
7. Gönderen bilgisi: Kurum adıyla değil, sıradan bir cep telefonu numarasından ya da tuhaf bir e-posta adresinden gelmesi.

Bağlantının gerçek olup olmadığını nasıl kontrol ederim?

• Mesajdaki bağlantıya tıklamak yerine kurumun adresini tarayıcıya kendiniz yazın veya resmî uygulamasını açın.
• e-Devlet'in resmî adresi turkiye.gov.tr'dir; giriş sayfası her zaman giris.turkiye.gov.tr alan adındadır.
• Adres çubuğundaki alan adını sağdan sola okuyun: banka.com.tr.ornek-site.com adresi bankaya değil, ornek-site.com'a aittir.
• Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) tespit ettiği zararlı bağlantıları yayımlar.

Yanlışlıkla tıkladım veya bilgi girdim, ne yapmalıyım?

1. Kart bilgisi girdiyseniz: Bankanızın müşteri hizmetlerini hemen arayın, kartı kullanıma kapatın ve şüpheli işlemlere itiraz edin.
2. Şifre girdiyseniz: Aynı şifreyi kullandığınız bütün hesaplarda şifrenizi değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın.
3. SMS kodu paylaştıysanız: İlgili hesabın tüm oturumlarını kapatın; bankacılık için bankanızı, e-Devlet için şifrenizi yenileyin.
4. Dosya indirdiyseniz: Cihazı internetten ayırın ve güncel bir güvenlik yazılımıyla taratın.
5. Delilleri saklayın: Mesajın ekran görüntüsünü ve gönderen numarasını kaydedin; zarara uğradıysanız Cumhuriyet Başsavcılığına veya emniyet birimlerine başvurun.

Telefon dolandırıcılığına dikkat

Kendini polis, savcı, banka görevlisi veya kargo çalışanı olarak tanıtan kişiler sizden para transferi, altın teslimi ya da kod isteyebilir. Resmî kurumlar telefonda para veya şifre talep etmez. Böyle bir arama aldığınızda telefonu kapatın ve kurumu resmî numarasından kendiniz arayın. Yaşlı yakınlarınızı da bu konuda bilgilendirmeyi unutmayın.